مصطفى النوراني الاردبيلي

175

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

شده و زخمهاى بد مفيد و محلل ورم است . شنگ از خون دماغ و خونريزى از هر جاى بدن را جلوگيرى مىكند و قوىترين دارو براى زخم معده است ، ضماد و حقنه آن جهت سيلان خون از رحم مفيد و به قول رازى خوردن بيخ آن دافع سموم است . مقدار خوراك عصاره شنگ تا سه درهم و برگ آن تا چهار درهم مضر كليه‌هاست و مصلح آن عناب ، بدل آن حضض و اقاقيا و گلنار و تخم گل به وزن آن است و صاحب منهج آن را مضر طحال و مصلحش را باديان نوشته است ، بدل آن طراثيث است . « 1 » معلوم شد كه لحية التيس نر و ماده دو شكل هستند . درخت نر آن زياد كوچك و داراى شاخه‌هاى زياد است . برگ آن گرد شكل ، مودار ( مانند پنبه ) ، سخت و گل آن مانند گل انار است و در منطقه كوهستانى مىرويد و برگ ماده آن مانند برگ كُرّاث است كه از طرف ته برگ پهن و از بالا باريك‌اند . گل آن سفيد نزد اين شكل لحية التيس يك نوع طراثيث درمىآيد كه در رنگ سرخ مانند ياقوت است و اين قسم خوب طراثيث شمرده مىشود و اين طراثيث را در رومى هيوقسطيداس و در يونانى ابوقسطس مىگويند و مراد از اسم عصاره لحية التيس همين نوع طراثيث است ، علاوه از اين بعضى اطبا مىگويند كه لحية التيس يك بوته است كه بر زمين پهن شده مىرويد ، برگ آن مانند برگ كراث است كه آن را خورشت پخته كرده مىخورند و عصاره آن را نيز مىگيرند كه آن را عصاره لحية التيس مىگويند . در چهار كيلومترى پلور محلى به نام پيست آبعلى گياهان سورنجان ، دم گاو ، شنگ ، پاشنه شتر ( دوره دابانى ) ، تودرى ، قارچ ، اشترغاز ، پياز صحرايى ، سيريشك ، بهمن سفيد ، كنگر و سداب روييده مىشود . همچنين نرسيده به پلور دست راست سينه كوه گياه سريش و سادات هر دو ريشه‌دار وجود دارد . برگهاى شنگ را اگر در سالاد بريزند سالاد خنكى را به‌وجود مىآورد كه داراى تمام خواص ريشه آن هم مىباشد .

--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 11 ؛ تحفه حكيم ، ص 230 ؛ قرابادين كبير ، ص 380 ؛ صيدنه ، ج 2 ، ص 991 .